ภาวะผู้นำ

Get Started. It's Free
or sign up with your email address
ภาวะผู้นำ by Mind Map: ภาวะผู้นำ

1. ความหมาย

1.1. กรองแก้ว อยู่สุข

1.1.1. ความสามารถที่จะใช้อิทธิพลนำกลุ่มไปสู่วัตถุประสงค์ อิทธิพลนั้นอาจได้รับมาแบบเป็นทางการนั่นคือผู้นำอย่างเป็นทางการ หรือผู้นำที่ไม่เป็นทางการซึ่งคือผู้นำที่ไม่ได้รับมอบอำนาจอย่างเป็นทางการแต่สามารถนำกลุ่มและเป็นที่ยอมรับ

1.2. (Yuki. 1998 :2)

1.2.1. พฤติกรรมส่วนตัวของบุคคลคนหนึ่งที่จะชักนำกิจกรรมของกลุ่มให้บรรลุเป้าหมายร่วมกัน

1.3. กระบวนการที่ผู้นำใช้อิทธิพลและอำนาจที่มีของตนกระตุ้นชี้นำให้บุคคลอื่นเกิดความเต็มใจแล้วกระตือรือร้นปฏิบัติงานให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ขององค์การ หรือของกลุ่ม

2. ผู้นำ

3. ผู้นำกับผู้จัดการ

3.1. ผู้จัดการ

3.1.1. คนที่สามารถทำให้คนอื่นๆ ไปสู่จุดมุ่งหมายปลายทางได้ ไม่ว่าบุคคลเหล่านั้นจะมีจุดหมายปลายทางด้วยความเต็มใจหรือไม่ก็ตาม

3.2. ผู้นำ

3.2.1. บุคคลที่สามารถชักจูงหรือชี้นำบุคคลอื่น ให้ฏิบัติงาน สำเร็จตาวัตถุประสงค์ที่วางไว้ได้อย่างมีประสิทธิผลและประสิทธิภาพ มีความสามารถที่จะทำให้องค์การดำเนินไปอย่างก้าวหน้าและบรรลุเป้าหมาย โดยการใช้อิทธิพลเหนือทัศนคติและการกระทำของผู้อื่น

3.2.2. ต้องคำนึงถึงว่าบุคคลเหล่านั้นจะต้องมีความเต็มใจที่จะทำให้ไปถึงจุดหมายปลายทาง

3.3. อับราฮัม เซเลซนิค (Abraham Zaleznik)

3.3.1. ความแตกต่างระหว่างผู้นำกับผู้จัดการนี้ อับราฮัม เซเลซนิค (Abraham Zaleznik)ได้แยกแยะให้เห็นถึงความแตกต่างกันได้เป็น 4 รูปแบบตามลักษณะส่วนบุคคลดังนี้

4. ทฤษฎีคุณลักษณะผู้นำ

4.1. จากการศึกษา แนวคิด ทฤษฏี และการวิจัยเกี่ยวกับภาวะผู้นำหรือความเป็นผู้นำตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน สามารถแบ่งทฤษฎีภาวะผู้นำได้ดังนี้

4.1.1. ทฤษฎีคุณลักษณะ (The Trait Approach To Leadership)

4.1.1.1. ทฤษฎีนี้เชื่อว่า บุคคลบางคนเกิดมาพร้อมด้วยลักษณะบางประการที่จะช่วยสนับสนุนให้เขาเป็นผู้นำได้ ซึ่งหมายถึงคุณลักษณะ ดังนี้

4.1.1.2. 1) บุคลิกภาพ (Personality)

4.1.1.2.1. - ความสามารถในการปรับตัว - ความต้องการที่จะนำ - ความต้องการทางอารมณ์ - ความเป็นตัวของตัวเอง - ความอุตสาหะพยายาม - ความคิดสร้างสรรค์ - ความทะเยอทะยาน

4.1.1.3. 2) ความรู้ ความสามารถ (Intelligence)

4.1.1.3.1. - เชาว์ปัญญา - ความแม่นยำในการตัดสินใจ - ระดับความรู้ - ความคล่องแคล่วในการใช้ภาษา

4.1.1.4. 3) คุณลักษณะด้านสังคม (Social skill)

4.1.1.4.1. - การรู้จักประนีประนอม - ความสามารถในการบริหาร - ความร่วมมือ - ความเป็นที่นิยมชมชอบ - ความเป็นนักการทูต

4.1.1.5. 4) คุณลักษณะด้านกายภาพ (Physical chanacteristies)

4.1.1.5.1. - ส่วนสูง - น้ำหนัก - ความฝึกฝน - ความสมบูรณ์ของร่างกาย

4.1.1.6. องค์ประกอบของผู้นำที่ประสบความสำเร็จจะต้องมีคุณลักษณะดังนี้

4.1.1.6.1. 1. มีความฉลาด ประกอบไปด้วยความยุติธรรมและสามารถในการใช้ถ้อยคำ

4.1.1.6.2. 2.มีอดีตที่เคยประสบความสำเร็จในด้านการเรียนและกีฬา

4.1.1.6.3. 3.มีอารมณ์ที่สุขุม ตรึกตรองรอบคอบและมั่นคง

4.1.1.6.4. 4.มีการพึ่งพาตัวเอง มีความเพียรพยายามและมีแรงขับสู่ความสำเร็จอย่างต่อเนื่อง

4.1.1.6.5. 5.มีทักษะในการเข้าร่วมสมาคมและปรับตัวเข้ากับกลุ่มต่างๆได้

4.1.1.6.6. 6.มีความต้องการสถานภาพและตำแหน่งทางสังคม

4.1.1.6.7. 7. ควรมีคุณลักษณะ (Traits) และทักษะ (Skills) อื่นๆอีกด้วย มันเป็นสิ่งจำเป็นที่จะช่วยเสริมสร้างผู้ให้มีประสิทธิผลในการบริหารงาน

4.1.2. ทฤษฎีเชิงพฤติกรรม (Behavior al Theories Of Lradership)

4.1.2.1. การศึกษาภาวะผู้นำของมหาวิทยาลัยไอโอวา Kurt Lewin และคณะได้ศึกษาวิจัยในนามของมหาวิทยาลัยไอโอวา

4.1.2.1.1. ผลการศึกษาได้กำหนดรูปแบบพฤติกรรมของผู้นำออกเป็น 3 รูปแบบ คือ

4.1.2.2. การศึกษาภาวะผู้นำของมหาวิทยาลัยโอไฮโอ สเตท

4.1.2.2.1. ทีมวิจัยของมหาวิทยาลัยโอไฮโอ ได้ศึกษาและวิจัยเกี่ยวกับภาวะผู้นำตามการรับรู้ของผู้ปฏิบัติงาน จากการศึกษาและวิจัยสามารถจำแนกพฤติกรรมผู้นำ ออกเป็น 2 แบบ คือ

4.1.2.3. ส่วนการศึกษาของมหาวิทยาลัยมิชิแกน ในปีทศวรรษที่ 1950 โดย Rensis Likert

4.1.2.3.1. ได้เริ่มวิจัยศึกษาว่าทำอย่างไรจึงจะจัดการกับความพยายามของบุคคลเพื่อทำให้วัตถุประสงค์ด้านการผลิตและความพอใจสำเร็จได้อย่างดีที่สุด (Likert 1961) วัตถุประสงค์ของการวิจัยเพื่อค้นหาพฤติกรรมของผู้นำซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับประสิทธิผลในการทำงาน และได้ข้อสรุปถึงพฤติกรรมของผู้นำ ได้ 2 ประการคือ

4.1.3. ทฤษฎีผู้นำตามสถานการณ์ (Situational Approach To Leadership)

4.1.3.1. ทฤษฎีตามสถานการณ์ (Situational or Contingency Leadership")

4.1.3.1.1. เป็นแนวคิดการบริหารจัดการที่ผู้บริหารจะปฏิบัติซึ่ง ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ หรือเป็นแนวคิดซึ่งเป็นทางเลือกของผู้บริหารในการกำหนดโครงสร้างและระบบควบคุมองค์การ โดยขึ้นอยู่กับสถานการณ์และลักษณะต่างๆของสภาพแวดล้อมภายนอกที่มีผลกระทบต่อการดำเนินงานขององค์การ หรือเป็นวิธีการที่กล่าวถึงองค์การที่มีลักษณะแตกต่างกันซึ่งต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่แตกต่างกัน และต้องใช้วิธีการบริหารจัดการที่แตกต่างกันด้วย แนวคิดทฤษฎีการบริหารเชิงสถานการณ์ (The contingency approach)

4.1.3.1.2. เป็นทฤษฎีที่นำปัจจัยสิ่งแวดล้อมของผู้นำมาพิจารณาว่า มีความสำคัญต่อความสำเร็จของผู้บริหาร ขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมหรือสถานการณ์ที่อำนวยให้

4.1.3.1.3. Fred E.Fiedler

4.1.3.2. Hersey and Blanchand

4.1.3.2.1. ได้เสนอทฤษฎีวงจรชีวิต โดยได้รับอิทธิพลจากทฤษฎีเรดดินและยังยึดหลักการเดียวกัน คือ แบบภาวะผู้นำอาจมีประสิทธิผลหรือไม่ก็ได้ ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ องค์ประกอบของภาวะผู้นำตามสถานการณ์ตามทฤษฎีของเฮอร์เซย์และบลันชาร์ด ประกอบด้วย 1. ปริมาณการออกคำสั่ง คำแนะนำต่างๆหรือพฤติกรรมด้านงาน 2. ปริมาณการสนับสนุนทางอารมณ์ สังคม หรือพฤติกรรมด้านมนุษยสัมพันธ์ 3. ความพร้อมของผู้ตามหรือกลุ่มผู้ตาม

4.1.3.2.2. แบ่งภาวะผู้นำออกเป็น 4 แบบ คือ

4.1.4. ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง (Transformational Leadership)

4.1.4.1. ในปี ค.ศ 1979 Burns

4.1.4.1.1. Burns ได้เขียนหนังสือชื่อ leadership โดยเสนอแนวคิดว่า ภาวะผู้นำทางการเมืองนั้นมี 2 แบบ

4.1.4.2. Bass

4.1.4.2.1. 1985 อ้างถึงใน Schultz และ Schultz, 1998 : 211) ให้ความหมายไว้ว่า ผู้นำการเปลี่ยนแปลง มีพฤติกรรมที่มีความชัดเจนมากกว่า พวกเขาไม่ได้ถูกจำกัดโดยการรับรู้ของผู้ตาม ผู้นำต้องตั้งใจทำงานเพื่อที่จะเปลี่ยนแปลงหรือเปลี่ยนรูปแบบข้อเสนอของลูกน้องและปรับปรุงข้อเสนอเหล่านั้นเสีย ใหม่มากกว่าที่จะเชื่อว่าต้องทำงานให้ตรงกับความคาดหวังของลูกน้อง

4.1.4.2.2. ได้ทำการขยายแนวคิดของ Burns

4.1.4.3. ประกอบด้วยพฤติกรรมผู้นำ 3 แบบ มาผสมผสานต่อเนื่องอย่างเป็นระบบ คือ

4.1.4.3.1. ภาวะผู้นำแบบปล่อยตามสบาย (laissez-faire leadership)

4.1.4.3.2. ภาวะผู้นำแบบแลกเปลี่ยน (transactional leadership)

4.1.4.3.3. ภาวะผู้นำแบบเปลี่ยนแปลงสภาพ (transformational leadership)

4.1.5. ภาวะผู้นำเชิงวิชาการ (Instructional Leadership)

4.1.5.1. 3 มิติของภาวะผู้นำเชิงวิชาการ

4.1.5.1.1. กําหนดพันธกิจของโรงเรียน (Defining school’s mission)

4.1.5.1.2. บริหารงานวิชาการ (Managing instructional program)

4.1.5.1.3. ส่งเสริมบรรยากาศการเรียนรู้ในโรงเรียนเชิงบวก (Promoting positive school- learning climate)

4.1.5.2. Alig & Hoy (2005)

4.1.5.2.1. โมเดลของภาวะผู้นำเชิงวิชาการ

4.1.5.3. บรรยากาศของการเนนความสําเร็จทางวิชาการในโรงเรียน

4.1.6. พฤติกรรมภาวะผู้นำในปัจจุบัน

4.1.6.1. Yukl

4.1.6.1.1. ได้เสนอรูปแบบของพฤติกรรมเพื่อให้สอดคล้องกับยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงไปได้

4.1.6.1.2. ด้แบ่งพฤติกรรมภาวะผู้นําพื้นฐานเป็น 3 มิติ ดังนี้